dit is niet Richard Serra


Nog tot 24 september 2017 is in Museum Boymans van Beuningen de tentoonstelling Richard Serra – Drawings 2015-2017 te zien. Tekeningen.
De tekeningen zijn met fysieke inspanning en met kracht gemaakt. De kleur is zwart. Vlakken gemaakt met inkt, krijt, vet …  op handgeschept papier, met rafelige randen. Textuur; materie, geen afbeelding. Mooi.

Gisteren liep ik door het bos bij Olterterp; een bos vol oude beuken en eiken. De stammen van veel bomen zijn door het vocht van de vele regen begroeid met korstmossen, met mossen en zijn soms bijna zwart. Ik liep er met m’n camera.
Toen ik foto’s maakte van de stammen met hun begroeide huid moest ik
denken aan de werken van Serra.

Advertenties

Zwart-wit en kleur




Na het bezichtigen van de tentoonstelling ‘Genesis’ van Sebastiao Segado in het Nederlands Fotomuseum te Rotterdam had ik zin om weer eens enkele foto’s te vergelijken als grijswaardenafbeelding en als kleurenfoto. De tentoonstelling ‘Genesis’ toont prachtige foto’s, perfect zwart-wit afgedrukt, van natuurgebieden.
In al die gebieden ben ik niet geweest, maar ik was wel in de Alpen; voor mij de meest ongerepte natuur. Dit zijn drie foto’s die ik van kleur om zette naar zwart-wit, geplaatst in een klein formaat op beeldscherm. Natuurlijk is dat anders dan de grote en perfecte afdrukken die gemaakt zijn van grootbeeld zwart-witfilm.
Ik heb ook nog niet kunnen besluiten welke van mijn foto’s ik mooier vind.

De tentoonstelling ‘Genesis‘ van Sebastiao Segado is t/m 22 oktober 2017 te zien in het Nederlands Fotomuseum.

de Processie

Onlangs vond in het Siciliaanse bergplaatsje Ragusa de jaarlijkse processie voor San Giorgio, de plaatselijke patroonheilige, plaats. Wij kennen San Giorgo als St. Joris en de draak. Het was toeval dat we die processie konden bijwonen.
Het was bijzonder.

Ragusa is gebouwd op twee heuvels; een oude en een nieuwe stad. Hoog boven het plein van het oude stadsdeel, Ragusa Ibla, ligt de Duomo, de kathedraal.
Op het plein speelt het muziekkorps in afwachting van de processie. Om half zeven precies gaat de kerkdeur open en daalt de pastoor met enkele koorknapen de trap af. Zittend op een steigerend paard boven de draak verschijnt het beeld van San Giorgio boven aan de trap. In vaart wordt het beeld, door sterke mannen de trap af gedragen. Luid hoera-geroep en muziek klinkt, zodra het beeld veilig op het plein is. Er volgt nog een zilveren schrijn. … een enorme knal, en weer, en weer. Vuurwerk.
Voor het muziekkorps uit worden het beeld en de schrijn door de hellende straten gevoerd. De handen en schouders nog steeds aan de baar. Soms tegenhoudend, soms duwend. Tot bij een pleintje. Mensen verdwijnen via een zijdeur in de daar liggende kerk. Wij volgen en zien dat het beeld van San Giorgio met grote vaart en vereende krachten de trappen van deze kerk opgedragen wordt. Weer gevolgd door de zilveren schrijn.
De pastoor neemt het woord, er wordt gebeden. Een zegening
en daar gaat het beeld de trappen weer af.
Deze krachtsinspanning toont een groot gevoel van verbondenheid.

De gebeurtenis doet me sterk denken aan de fresco/foto op de tentoonstelling van Craigi Horsfield; Een fotofragment van mannen die in verbondenheid en met krachtsinspanning een kruis dragen tijdens een processie in het Italiaanse plaatsje Nola.

We waren die avond toevallig in Racusa tijdens onze tocht door Sicilië. We waren moe en niet voorbereid op het maken van een fotoreportage. Maar met de telefoon heb ik geprobeerd toch iets van deze gebeurtenis vast te leggen. Als herinnering.

van olifant tot olifant

In het centrum van de oude Siciliaanse stad Catania, op het Piazza del Duomo, staat de magische olifantenfontein; de Fontana dell’Elefante. De olifant is bij de inwoners bekend als u Liotru. Hij is gemaakt van zwarte lavasteen en draagt een granieten obelisk.  De fontein dateert van 1736, maar de olifant is veel ouder en stamt uit de Romeinse tijd. De obelisk komt oorspronkelijk uit Egypte en toont gegraveerde  symbolen van Isis. Beiden, de olifant en de obelisk zijn gevonden aardbeving van 1693. De beeldhouwer Vaccarini maakte er een soort assemblage mee, op een witte sokkel vol beelden. Op de punt van de obelisk plaatste hij een kruis en andere christelijke symbolen om de stad tegen verder onheil te beschermen.

Over het waarom van een olifant op Sicilië zijn verschillende verhalen.
Toen de Arabieren Sicilië in 831 veroverden gaven zij de stad op hun kaarten al de naam ‘Stad van de Olifant’.
Vlak na de grote IJstijd zouden er kuddes dwergolifanten op de flanken van de Etna hebben gewoond. En er is de legende van tovenaar Eliodoro uit de 8ste eeuw, die zich in een olifant kon veranderen…

Nog altijd is de olifant het symbool van de stad, dat je zelfs terugvindt in het logo van de voetbalclub.

De fontein van de olifant vormde voor ons het begin én het eindpunt van een fietstocht over Sicilië.

Kleur


Hella Jongerius kreeg de Sikkens Prize voor het kleuronderzoek in haar werk. Haar prachtige serie vazen is wel bekend, evenals haar bank in groene of rode tinten.
In de NRC-bijlage die met de uitreiking van de Sikkensprize verscheen, werd ook verteld over de MondrianLecture door Narayan Khandekar die vertelt over de verzameling pigmenten van Edward Waldo Forbes. Naast pigmenten is er ander bronmateriaal voor kleur. Lapis Lazuli is de steen die de prachtige blauwe kleur ultramarijn levert.
Door deze kleurverhalen kreeg ik zin weer eens iets te doen met ‘color-picking’, zoals eerder met de grassen uit de Alde Feanen. Nu wilde ik wel een schilderij gebruiken. Ik koos voor ‘Het Melkmeisje’ omdat het prachtige blauw van Vermeer gemaakt is uit Lapis Lazuli. Vermeer was een groot liefhebber van deze kostbare kleur. Via het Rijksmuseum kun je afbeeldingen van schilderijen uit hun collectie downloaden. Ik dacht dat ik een goed beeld had van het melkmeisje, maar toen ik het schilderij digitaal op m’n scherm zag merkte ik dat ik het jackje van de vrouw veel geler had gedacht. Komt het door de afbeelding, of is mijn herinnering niet juist. Toch zijn de kleuren prachtig en straalt het blauw. Ik heb een detail gekozen en daarbinnen met gereedschap uit Photoshop enkele kleuren geïsoleerd. Een mooi kleurpalet, wat ik niet meteen zelf had kunnen maken. Wat ik hier mee ga doen? Misschien nog wel eens naschilderen, met eindeloos mengen tot de kleuren precies zo zijn als in het voorbeeld.
Mooier dan digitaal kleur combineren is werken met natuurlijke pigmenten. Maar dat vergt studie en veel geduld.

 

Onbedoeld mooi

Heb je dat ook wel eens, dat je op stap bent en alledaagse dingen ziet die je ongewoon mooi vindt?
Maar waarom vind je het mooi?
Dat is niet altijd duidelijk. Is het de lichtval, of zijn het de kleuren?
Of combinaties van patronen en texturen … ?
‘Het kan zo in een moderne galerie’, is voor mij een terugkerende gedachte.
Maar met kunst heeft het niets te maken . Het is er. Toevallig.
Onbedoeld mooi.

abstract
abstract2
abstract9
abstract8

Waar vis is zijn meeuwen …

meeuwen1meeuwen2

In Essaouira, in de vissershaven, is het vlak voor het ondergaan van de zon  een vrolijke bedrijvigheid.  Het is er druk met vissers die hun boten in gereedheid brengen voor een nieuwe tocht.  Netten worden op de kade geïnspecteerd. En er wordt vis verkocht. Ook met het schoonmaken van de vis wordt geld verdiend. Overal vis, overal visafval. En daar zijn liefhebbers voor. Overal meeuwen, veel meeuwen,  die er graag een maaltje vis bijeen scharrelen. meeuwen5meeuwen4

Ooievaars in Marokko

ooievaars2ooievaars1ooievaars3Chellah, Rabat

In de Alde Feanen zag ik deze week twee ooievaars wandelen over het veld, zoekend naar net wakker geworden kikkertjes? Zijn dit overwinteraars, of zijn ze ons stiekem achterna gevlogen vanuit Marokko? Ik heb me er over verbaasd hoeveel ooievaars dáár wonen. Of zij daar permanent verblijven of dat ze in de zomer naar het noorden trekken weet ik niet. De eerste kolonie ooievaars zagen we in Marrakesh, met hun enorme nesten op de roze lemen muren van Paleis El Badii.  Later zagen we een grote kolonie in Chellah, een archeologische vindplaats bij Rabat. ‘Honderd’ stond er op een bordje te lezen. Hun wit en zwarte veren, hun oranje snavel en poten staken prachtig af tegen de intens blauwe lucht. En overal was hun geklepper te horen. Prachtige environment-music.

ooievaars4ooievaars5Paleis El Badii, Marakesh

Wat doen we met al onze foto’s

We maken meer en meer foto’s. Wie maakt er niet snel een fotootje met z’n smartphone van een leuke of bijzondere situatie. Het is zo gemakkelijk. Je hebt ‘em meestal bij je, dus waarom niet. Er even één op Instagram plaatsen. Er één posten op Face-book, of even appen naar het thuisfront.
Ook met de digitale camera is het gemakkelijk om meerdere opnames van een situatie te nemen. Soms niet eens met verschillende instellingen. Maar gewoon nog een klik. En het is gratis. Geen filmpjes, geen ontwikkelkosten. Dus wat let je.
Nu iedereen fotografeert, en veel fotografeert, is de functie van foto’s veranderd. Een foto op social media is een communicatiemiddel geworden om anderen even snel laten zien waar je bent, of wat je doet. Daarna is de foto niet altijd meer zo belangrijk.
Sommige foto’s hebben nog steeds de functie van herinnering. En je hebt natuurlijk ook nog steeds de met zorg gemaakte ‘kunst’-foto’s.
Wat doe je met al die foto’s? Je kunt ze niet allemaal bewaren.
Hoe voorkom je de puinzooi. Allemaal weggooien wil je ook niet.
Selecteren dus. Wat wil je bewaren, wat gooi je weg.
En, belangrijk, waar bewaar je.
Hoe vind je een foto weer terug?
Archiveren dus.

Selecteren doe je dikwijls intuïtief ; van een serie over het zelfde onderwerp kies je het beste beeld. Dat bewaar je, de rest gooi je weg. Soms kan dat nog best lastig zijn. Maar probeer streng te zijn, en niet toch allerlei opnamen van hetzelfde te bewaren. De selectie kun je opslaan in de Cloud; iCloud, Dropbox …
Je kunt ze plaatsen op een foto-CD of in een foto-bibliotheek op een externe harde schijf.
Maar hoe vind je je mooie foto’s terug, als je bijvoorbeeld een boek wilt gaan maken. Ordenen, dus goed archiveren is belangrijk.
Maak mapjes en codeer de namen ervan. Gebruik daarbij datum en plaats als ordeningsmiddelen. Metadata dus. Je kunt bij het ordenen onderwerpen toevoegen. Je maakt dus een mapstructuur. (bijvoorbeeld; V16-07 Spanje, zijn de foto’s van je vakantie in Spanje – juli 2016 … )
Dan is het alleen nog een kwestie van gedisciplineerd regelmatig je foto’s langslopen, weggooien en wat overblijft op de juiste plaats opbergen.
Een mooi voornemen voor 2017 ?

 

Craigie Horsfield ‘How the world occurs’

De naam Craigie Horsfield was mij tot voor kort onbekend. Maar de naam is het waard om te onthouden. Horsfield is fotograaf en maakt indrukwekkend werk. Op de tentoonstelling ‘How the world occurs‘ in het Centraal Museum te Utrecht maakte ik er mee kennis. De foto’s die hij maakt zijn qua onderwerp op het eerste gezicht  heel verschillend, maar in alles is het gezamenlijk thema ‘relaties’ te ontdekken.  Zijn foto’s laat hij verwerken tot fresco, tot enorm wandtapijt, of drukt hij af op aquarelpapier … Door deze bijzondere dragers en het soms enorme formaat kijk je anders, intenser.

Al aan het begin van de tentoonstelling werd m’n blik getrokken door een groot werk. Het lijkt een religieuze processie. Mannen die het kruis van Jezus dragen? Maar van wat zij dragen is maar een fragment te zien.craigie_horsfieldfragment van Via Carozza, Nola  2008 / 2012

Het gaat hier dus niet om dat kruis, maar om de gezichten van de mannen. Die drukken fysieke inspanning uit, maar ook onderlinge verbondenheid en een heilig geloof in wat zij doen.
Ik tref het dat er net een rondleiding is, en de enthousiaste gids helpt mij beter te kijken.  Hij vertelt dat de foto is ‘omgezet’  naar een fresco. Het beeld wordt daardoor nog gelaagder.

Verderop hangt een prachtige serie portretten van Utrechters. Hierbij heeft Horsfield zich laten inspireren door portretten uit de collectie van het museum. Ze zijn tegelijkertijd tijdloos en modern.craigie_horsfield-portrettenTejo Remy en Lydia Gadellas, Utrecht 2014

En dan is er aan het einde van de tentoonstelling de zaal met de twee wandtapijten van de neushoorns.
craigie_horsfield-zooZoo, Oxford 1990 / 2007
Twee neushoorns, liggend in een een betonnen bak, wachtend op transport. Horsfeld exposeerde de foto’s in de dierentuin waar ook de neushoorns te zien waren. Door het gedrag van de bezoekers, het willen aanraken van de dieren op de foto’s, ontstond het idee de foto’s te laten weven tot grote wandtapijten. Er rustig naar kijkend lijkt iedereen stil te worden.

Er zijn meer grote wandtapijten; verschillend van onderwerp, maar allemaal indrukwekkend en mooi.

De tentoonstelling is nog te zien t/m 5 februari 2017